Artikkel

– Nas er blant dei mest overvurderte rapparane

Mange plasserer Nasty Nas på pallen til tidenes beste rapparar. Han må jekkast ned; han er berre ein av mange. 

Artikkelen er eit uttrykk for skribenten si personlige meining. 

Nas har vore eit av dei største namna i hiphop sidan han slapp det klassiske albumet Illmatic i 1994. Fansen har elska han, kritikarane har stort sett hylla han og forumnerdane lager runkering kvar gong dei kan snike inn Illmatic i ein diskusjon. Nas er no ein gammal travar med 14 studioalbum, nokre mixtapes og mykje meir.

Men høyrer han heime blant dei aller beste? Og kva har han å by på, anna enn eitt svært bra album og ein heil haug musikk der mesteparten ikkje er noko særleg og resten likevel ikkje kan måle seg med debuten? Og kor spesielt er eigentleg Illmatic når alt kjem til alt?

Kva er det som løfter Illmatic over titalls andre album frå perioden, eller når som helst ellers i etterkant? Ja albumet er ein klassikar, men Ready To Die? Reasonable Doubt? Enter The 36 Chambers? Hard Core? The Infamous? Lista er lang, og poenget mitt er at Illmatic har fått ein oppblåst posisjon, kor mange til og med meiner det er tidenes beste rapalbum.

Kva i alle dagar er det Illmatic har i form av flow, wordplay og storytelling som ikkje er betre på til dømes dei to albuma til The Notorious B.I.G.? 

«Tidenes beste»?
Albumet har fått ein latterlig trygg posisjon. Og tenk berre på dette: Dei albuma eg nemnde ovanfor er ei knippe album frå nettopp New York, frå akkurat same periode, som alle må anerkjennast som verdige konkurrentar. Om vi snur oss til byar som Atlanta, Los Angeles eller Chicago og inkluderer alt som har kome ut sidan blir det å kaste rundt seg med «tidenes beste» på Illmatic ein større og større overvurdering.

Illmatic skal så klart få vere med i diskusjonen, men det er uansett ikkje nok å ha eit eksepsjonelt album for å bli sett på som tidenes beste rappar eller blant dei, gløym det. Til dømes Stillmatic og Lost Tapes er noko ein bør ha høyrd, men det held ikkje same nivået. Dess fleire år det er sidan debuten har albuma stort sett berre vore nedgang utenom ein liten opptur i 2012 med Life Is Good. Han har no snubla langt ned, og du kan ikkje fortelle meg at du ikkje heller høyrer på Illmatic enn å kaste vekk tid på NASIR. Det er uinteressant. 

Jay Z vs. Nas
Verdas mest kompetitive sjanger krev såklart at vi må samanlikne litt. La oss sjå litt på Jay-Z. Dei to har tidlegare beefa og blitt samanlikna mot kvarandre lenge. Begge har ein lang karriere stappfull av album. Eg vil faktisk påstå at i hiphopdebattar er Nas og Jay-Z-debatten ein av dei meir interessante ettersom dei faktisk har visse likskapar (som ein kontrast til Drake vs. Kendrick-debatten). 

Om vi ser på karriera til dei to trur eg mange i retrospekt kan seie seg einige i at Jay-Z har levert meir konsist. Til og med 4:44 frå 2017 er eit interessant og innovativt album. Milliardæren vågar å gjere endringar i lydbiletet sitt.

Nas sine siste er dårlege imitasjonar av det han har gjort før med produksjon som av og til prøver å verke noko meir moderne. Til dømes var den einaste låta som var verdt tida mi på King’s Disease II «Nobody», og som med «If I Ruled the World» er det fantastiske Ms. Lauryn Hill som bærer låta. 


Nas på Sentrum Scene tirsdag. Foto: Samuel John Ditta


Stillestaånde
 Illmatic kom var Nas berre 19 år gamal. Det var sentralt, han hadde eit imponerande vokabular og tekniske evner som rappar (spesielt for alderen). Karane i Mobb Deep var på same alder då dei slapp The Infamous, så «ung og talentfull» er ikkje noko unikt for Nas. Hiphop er ein sjanger som alltid har vore dominert av unge talent. Kanskje spesielt på 90-talet var hiphop ein megafon for kraftig marginalisert ungdom som ikkje blei høyrd på andre vis.

Nas var blant mange som skreik høgt i den megafonen med konsis rapping frå øverste hylle, han hadde eit bodskap. Då han var 19 pressa han hardt for å få ut det bodskapet. No er han 48 år og utenom å anerkjenne å vere vaksen på seinare album har det ikkje skjedd mykje reint tekstuelt, og kvaliteten synk stadig.

Eg meiner det har med å gjere at han ikkje gjer interessante forsøk på å fornye lydbiletet. Om vi går tilbake til Jay-Z ser vi at 4:44 er langt meir forskjellig frå Reasonable Doubt enn Illmatic er frå Magic. Målet mitt er ikkje å drive Jay-Z vs. Nas-debatt. Det er også andre som har holdt eit høgre nivå over lengre tid. Sjå på André 3000, berre gjennom sine sjeldne features har han produsert meir interessant musikk sidan han slutta å sleppe album enn Nas har gjort på same tid.

Gamlingstandpunktet
Om ein skal ha ein lang karriere må ein evne å vidareutvikle, innovere og tilpasse. Svært få kan lage like album om igjen og om igjen over så lang tid og halde på kvaliteten.

Å vere gammal treng heller ikkje vere negativt, berre så det er sagt, sjå på Danny Brown og Freddie Gibbs som ikkje fekk skikkelig fart i karrieren før dei var fyllt 30. Problemet med eldre rapparar ligg ofte utanom musikken dei produserer.

Det er dessverre alt for vanleg at gamle rapparar kritiserer unge rapparar. Nas tok gamlingstandpunkt allereie i 2007. «Hip Hop Is Dead» er det mest corny greiene eg har høyrd. Å erklære eller hinte til at sjangeren er død fordi den har rørt seg forbi 90-tallet sin New York-rap gir ingenting til nokon. Ikkje ver sur fordi din eigen gullalder er over.

Sjølv sverger Nas på at det berre var noke kult å seie og at han ikkje ville splitte nokon. Det hadde eg også sagt om eg slapp ein over middels cringe låt og angra. At han klarte å trykke ut at Pop Smoke var kul, men at ingen av den nye generasjonen held han oppe om natta er akkurat den type kritikk den eldre garden skal spare seg for.

La sjangeren vere ein megafon for den nye generasjonen, som den var for deg. Det hjelper ikkje at då eg såg Nas i mars i år sensurerte han banneord(!) utan at den amerikanske festivalen hadde krav om det. Mannen er rett og slett så gammal og sliten at han ikkje orkar å skilje mellom å framføre på Jimmy Fallon og festival der han kan sei kva han vil. Få gamlingen ut av diskusjonen, og snakk om nokon som har gjort noko interessant sidan 2010 for guds skyld. La hiphop høyre til dei unge, slik den skal.

Nas opptrådde på Sentrum Scene i Oslo tirsdag kveld. Sjå bildene frå konserter på vår Instagram, tatt av Samuel John Ditta:

ANNONCE